“Jij luistert nooit naar wat ik zeg!”

“Jij bent iemand met weinig zelfvertrouwen hè?!”

“Je bent enorm veranderd sinds ik je ken, en niet in je voordeel.”

“Daar kan ik helemaal niks mee!” (Met jouw antwoord/gedrag etc.)

 

Kritiek kun je indelen in opbouwende -, en afbrekende kritiek. De eerste is ‘beter te doen’ dan de laatste. Wie harde, pijnlijke kritiek voor z’n kiezen krijgt, wil het liefst verdwijnen, zich afsluiten,  verdedigen, of verklaren, zonder zichzelf af te vragen wat er van waar is. Zeg nou zelf, hoe zou jij je voelen als de oneliners boven dit blog voor jou waren bedoeld?

Je kunt je dus voorstellen dat je meer bereikt met opbouwende kritiek. Toch ziet NLP elke vorm van kritiek, positief èn negatief, als een mooie kans om jezelf te ontwikkelen en te groeien.

Iedere (afbrekende) kritiek is volgens psycholoog Jeffrey Wijnberg (provocatieve psychologie) bedóéld om te kwetsen!  Volgens Wijnberg gaat het binnen intermenselijke relaties – privé en zakelijk – namelijk om ‘de macht’. Voortdurend kritiek leveren doet de ander aan zichzelf twijfelen, hij of zij staat daardoor minder stevig in z’n schoenen. En dat levert de kritiekgever relationele winst op, namelijk: macht. In de Netflix serie House of Cards zie je hoe macht werkt: leiders twijfelen nooit en verdedigen zichzelf ook niet, al is het maar omdat ze zich nooit schuldig voelen.

Kun je zomaar NIET aan jezelf twijfelen?

Kun je zomaar NIET aan jezelf twijfelen, als je harde kritiek te verduren krijgt? Dat kun je leren en oefenen, las ik op de site van YNLP. Dus schreef ik me in voor de Leiderschapstraining.  Ik weet nog hoe Yosara voor de groep  uit de doeken deed dat een echte leider iedere kritiek, hoe pijnlijk ook, beschouwt als een cadeau van de gever… Vielen wij even in de prijzen. Hoe ging het ons  lukken om zo’n ‘geschenk’ op waarde te schatten?

Dat gaat jou inderdaad lukken! Positieve èn negatieve feedback kun je gebruiken om de kritische ander te leren kennen.  Als leider of coach, of als privépersoon (je bent tenslotte de leider van je eigen leven), doe je er goed aan om  – in plaats van naar binnen te keren om daar aan jezelf te twijfelen – naar buiten te treden en de persoon tegenover je te analyseren. Degene dus, die jou daar zit af te kraken. En let op, hier komt het (!): de kritiekgever kan jouw ‘ missers en tekortkomingen’ (de splinter in jouw oog?) alleen herkennen als hij of zij er zelf iets van heeft, (mogelijk een complete balk?!) Dat is namelijk exact de reden waarom jouw ‘tekortkomingen’ zijn of haar volle aandacht trekken.  Hij/zij heeft ze ook! Keiharde feedback gaat dus net zo goed over de denkstijl  en het gedrag van de criticus. (Zie ook Yosara’s gratis e- training Leiderschap). Degene die jou bekritiseerd, praat ook over zichzelf. Het is zoals jij als kind al wist: wat je zegt dat ben je zelf.

Nu  je dit weet, kun je…

  1. …het bij jezelf accepteren en gewoon toegeven als er (een kern van) waarheid zit in wat de ander zegt, en ermee aan de slag gaan. Als je vervolgens opmerkt: “Daar zit wat in, in wat je zegt” sla je de ander alle munitie uit handen.
  2. …compassie hebben voor de ander, die nog niet zo ver is als jij bent in zijn/haar ontwikkeling.
  3. … met behulp van NLP de juiste vragen stellen, daarmee maak je de ander bewust van zichzelf. En du moment dat jij met verhelderende vragen de spotlight richt op de kritiek, smelt die als sneeuw voor de zon. (Waarom dat zo is, lees je verderop in dit blog.)

Tenslotte adviseert Yosara: “Als je over-emotioneel wordt van keiharde feedback, en je krijgt hartkloppingen, trillende handen of een trillende stem, houd dan de controle over de situatie door stil te zijn.” Mee eens, ook zwijgen kan boekdelen spreken.

Waarom is ‘vage’ kritiek zo overweldigend?

Ik heb altijd de meeste moeite gehad met  vage, onduidelijke kritiek.  Door een opmerking van Yosara realiseerde ik me waarom dit zo was. Ze zei: “Ga er niet van uit dat je begrijpt wat de ander  bedoelt, vraag wat er precies aan de hand is.” Bingo! Dat wat ‘vage kritiek’ zo lastig maakt is dat jij er niet de vinger op kunt leggen, terwijl je er tegelijkertijd vanuit gaat dat jullie allebei (kritiekgever en – ontvanger) precies weten wat er wordt bedoeld.

Kijk nog eens naar de boven dit blog staande ‘verwensingen’ en denk aan het metamodel. Wat je hier ziet is een rookgordijn van o.m. veralgemeniseringen, deleties en vervormingen. Precies die dingen die een zuivere communicatie in de weg staan. Wanneer je om verduidelijking vraagt, blijkt die overweldigende kritiek veelal te zijn gebaseerd op een kleinigheid.

 

“Je bent enorm veranderd sinds ik je ken, en niet in je voordeel.”

Deze opmerking geeft je een impliciet gevoel van twijfel. Je zou kunnen denken: “Het is waar, onze relatie is niet meer wat het was en ik ben inderdaad veranderd… etc.”  In plaats daarvan, kun je de ander vragen:  “Hoe ben ik dan precies veranderd, en wat maakt dat lastig voor jou?” 

 

“Daar kan ik helemaal niks mee!” (Met jouw antwoord/gedrag etc.)

Vage kritiek vraagt om verduidelijking: wat precies vind je niet prettig aan mijn gedrag? Is er iets dat ik jou wat duidelijker kan uitleggen?

“Jij bent iemand met weinig zelfvertrouwen hè?!”

In welke situatie liet ik volgens jou weinig zelfvertrouwen zien?

 

“Jij luistert nooit naar wat ik zeg!”

Wanneer precies heb ik niet naar je geluisterd?

 

NLP kun je op je eigen manier inpassen om succes te bereiken. Practitioner-, Master-, en Leiderschapstraining vullen elkaar aan. Past de ene route niet bij jouw stijl van communiceren of leidinggeven, dan is het vrij makkelijk om een andere weg te vinden.

 

Ellen Akkerman, NLP Master van Yosara NLP